|
Ertaklar!!!
|
|
| MASTER | Date: Yakshanba, 10/03/14, 9:43:48 PM | Message # 1 |
 Adminstrator
Group: ADMINISTRATOR
Messages: 7599
Status:  |
Margʻilonlik yigit va Ipak yoʻli siri
Qadim zamonlarda atrofi yam-yashil oʻrmonlar va adirlar bilan oʻralgan Margʻilon degan goʻzal bir diyor boʻlgan ekan. U hukmdorlaru beklar nazaridan yiroqda joylashgani uchun, xalqi uzoq vaqt tinch-totuv va farovon hayot kechiribdi. Biroq kunlarning birida Margʻiloniga ham xonlar yoʻl topib kelishibdi va mahalliy xalqni ayovsiz talay boshlashibdi. Ogʻir mehnat, zulm va ochlik azoblari jonidan oʻtgan bir mard yigit oʻz yurtiga najot va baxt axtarib, uzoq safarga otlanibdi.
Yigit yoʻl yuribdi, yoʻl yursa ham moʻl yuribdi, tekis dalayu baland togʻlarni ortda qoldiribdi. Bir qalin toʻqayzorga yetganida, toʻsatdan vahimali tasir-tusur va shovqin eshitilibdi. Yaqinroq borib qarasa, bahaybat bir qoplon keksa bir cholni bosib olib, boʻgʻziga tishini botirmoqchi boʻlib turganmish. Yigit aslo ikkilanib oʻtirmay, oʻzini qoplonning ustiga otibdi. Vahshiy hayvon oʻljasini qoʻyib, bor vajohati bilan yigitga yopishibdi. Ikkovlon uzoq va ayovsiz olishibdilar. Oxiri yigit qulay fursat topib, yonidagi oʻtkir pichogʻini qoplonning biqiniga sanchibdi. Mahluq oʻsha zahoti jon taslim qilibdi.
Yigit oʻz jarohatlarini ham unutib, hushsiz yotgan cholni oʻziga keltirishga urinibdi. Keksa musofir juda holdan toygan boʻlishiga qaramay, najotkorining savoliga javoban zaif tovushda allanarsalar debdi-da, oʻng qoʻli bilan sharq tomonni koʻrsatibdi. Yigit cholning uy-joyi oʻsha tomonda ekanini fahmlabdi. Soʻng baxtga qarshi, shu atrofdan oʻtib ketayotgan karvonga koʻzi tushibdi. Yigit ularni toʻxtatib, cholni tuyaga mindiribdi, oʻzi esa piyoda yoʻlda davom etibdi.
Uzoq va mashaqqatli yoʻldan keyin ular ulkan Xitoy mamlakatiga kirib borishibdi. Chol bir shinam hovlini koʻrishi bilan sevinganidan hayqirib yuboribdi. Yigit bu yer qariyaning vatani ekanini anglab, uni avaylab tuyadan tushiribdi va suyagancha hovliga olib kiribdi. Ichkaridan bir goʻzal qiz yugurib chiqib, otasini quchoqlabdi. Ikkovlon koʻz yoshlari bilan koʻrishib boʻlgach, qiz yigitga yuzlanib, chin dildan minnatdorchilik bildiribdi:
— Siz mening otamni muqarrar oʻlimdan qutqaribsiz, sizdan bir umr qarzdormiz, katta rahmat! — debdi.
Ular yigitni eng aziz mehmondek kutib olishibdi. Kunlarning birida yigit qizga oʻz maqsad-muddaosini, yurtini zulmdan qutqarish va baxt topish uchun yoʻlga chiqqanini soʻzlab beribdi. Shunda qiz unga qarab:
— Oʻzimiz unchalik badavlat emasmiz, lekin mana shu uy-joyimizni sotsak ham sizga yordam beramiz. Sizga qimmatbaho matolar olib, karvonlarga qoʻshib yuboramiz. Savdo qilib, katta boylik orttirib yurtingizga qaytasiz, — debdi.
Biroq mard yigit bunga rozi boʻlmabdi:
— Men otangizni mol-dunyo yoki boylik ilinjida qutqarganim yoʻq. Unga insoniylik burchim yuzasidan yordam berdim. Taklifingiz uchun rahmat, lekin menga savdogarlikni ravo koʻrmang, — debdi.
Qiz yigitning bu olijanobligidan mamnun boʻlib, muloyimgina kulib qoʻyibdi:
— Kechiring meni. Siz ham biz kabi halol mehnat bilan yashaydigan inson ekansiz. Agar xohlasangiz, men sizga ushbu dyorning eng qadri baland sirini — shohi (ipak) toʻqish hunarini oʻrgataman, — debdi.
Qizning bu taklifi yigitga juda maʼqul tushibdi. Zero, u yurtiga quruq boylik emas, balki xalqini boqadigan buyuk bir hunarni olib qaytajagini anglab yetgan ekan.
Chunki yigit tugʻilib oʻsgan yurtdagilar hali shohi toʻqishni ham, shoyi ipi qanday olinishini ham bilishmas эkan. Qiz darhol uydan kichkina xalta oling chiqib, ichidagi mittigina urugʻlarni yigitga koʻrsatibdi:
— Mana shu urugʻlar issiqda jonlanib, qurtga aylanadi. Keyin esa oʻsha qurtlar bizga eng nafis ipaklarni tuhfa etadi, — debdi.
Qiz urugʻlarni parvarishlab, jonli qurtchalarga aylantiribdi va ularni keng savatlarga joylabdi. Soʻngra yangi uzilgan tut barglarini maydalab, qurtlarga yedira boshlabdi. Moʻъjizaviy jonzotlar barglarni katta ishtaha bilan yeb, kun sayin tez oʻsa boshlabdi. Chol, yigit va qiz ularga barg tashishga arang ulgʻurishibdi. Nihoyat, qurtlar toʻyib, oʻzlaridan yengil va mayin ipak tolalari chiqara boshlabdilar ва oʻsha tolalar ichiga butunlay choʻlgʻanib, pilla hosil qilibdilar. Qiz yetilgan pillalarni qaynoq suvda chuvib, uzun ipak iplarga aylantiribdi-da, ularni toʻquv dastgohiga tortibdi. Yigit bu ajoyib yumushni katta havas va ishtiyoq bilan oʻргана бошлабди. Tinimsiz mehnat ortidan ikki yil deganda u tengsiz bir toʻquvchi ustaday yetishib chiqibdi.
Oʻsha davrlarda Xitoy podshohi ipak qurti boqish sirini va shohi toʻqish hunarini mamlakatdan tashqariga chiqarishni qatʼiyan man etgan, bu haqda qattiq buyruq bergan эkan. U shohi kiyimlarni faqat oʻzi va saroy aʼyonlarigina kiyishini xohlardi. Musofir yigitning mohir va tengsiz shohi toʻquvchi boʻlib yetishganini eshitgan shoh, uni darhol huzuriga chaqirtiribdi. Yigit saroyga kelgach, shoh unga boshdan-oyoq sinchkovlik bilan razm solibdi ва shunday shart qoʻyibdi:
— Senga uch kun muddat! Shu vaqt ichida Xitoyda hech kim toʻqiy olmaydigan, koʻrgan koʻzni qamashtiradigan antiqa shohi toʻqiysan. Agar uddasidan chiqolmasang, kallangni tanangdan judo qilaman! — debdi.
Yigitning boshi qotib, uyiga gʻoyat gʻamgin ва xomush qaytibdi. Uni bu ahvolda koʻrgan qiz hayron boʻlib:
— Sizga nima boʻldi? Nega bunchalik xafasiz? — deb soʻrabdi.
Yigit shohning qoʻygan beshafqat shartini qizga batafsil gapirib beribdi.
— Aslo qaygʻurmang, — deb unga tasalli beribdi dono qiz. — Inson har qanday vaziyatda ham botir va dadil boʻlishi, boshiga ogʻir mushkulot tushganda oʻzini yoʻqotib qoʻymasligi kerak. Keling, ikkalamiz yeng shimarib, birgalikda ishga kirishamiz.
Oʻsha paytlarda Xitoyda shohilar faqat bir xil — oq jundan (oq ipakdan) toʻqilar эkan. Yigitning xayoliga toʻsatdan ona yurti — Margʻilon oʻrmonlarida uchraydigan fusunkor qirgʻovullarning tovlanuvchi patlaridek rang-barang shohi toʻqish fikri kelibdi. U oʻz qishlogʻidagi odamlarning turli daraxt gullari, ildizlari va meva poʻchoqlaridan qanday qilib tabiiy ranglar olishini eslabdi va oʻshanday ajoyib boʻyoqlar tayyorlabdi. Soʻngra tayyorlangan yorqin ranglarni oq ipak tolalariga singdiribdi. Shohi mato toʻqib boʻlingach, uning yuziga tuxum sarigʻini surtib, maxsus toʻqmoq bilan obdan kuding urgan (silliqlagan) ekan, mato quyoshda jilolanib, kamalakdek yarqirab ketibdi.
Shoh yigit olib kelgan betakror shohini koʻrib, hayratdan lol boʻlibdi. Hayajonini yashirolmay, barmogʻini baland koʻtarib: "Xo!" deb yuboribdi. Bu oʻsha tilida "Aʼlo, oliyjanob" degani эkan.
— Sen endi mening saroyimda bosh toʻquvchi boʻlib xizmat qilasan, — debdi shoh maqtanib. — Senga juda katta haq, oltin-kumushlar toʻlayman.
Biroq mard yigit bu taklifga ham koʻnmabdi:
— Shohim, men oʻz vatanimga qaytishim kerak. Agar sizga shohi kerak boʻlsa, istaganingizcha olib qoling. Ammo men saroy uchun emas, oʻz xalqim uchun xizmat qilaman, — debdi.
— Agar aytganimga koʻnmasang, senga bu sirni va hunarni oʻrgatgan ustadoringni ham, uning qizini ham qatl ettiraman! — deb poʻpisa qilibdi shoh.
Yigit vaziyat ogʻirligini sezib, "Yana qaytib kelaman" degan bahona bilan shohdan uch kunlik muhlat olibdi va uyiga qaytibdi. Chol bilan qiz boʻlib oʻtgan voqeani eshitgach, chuqur oʻyga tolshibdi. Yarim kechasi, hamma chuqur uyquda boʻlganida, chol, qiz va yigit — uchovlon yashirincha shahardan chiqib qochishibdi. Ular yoʻl yuribdi, yoʻl yursa ham moʻl yuribdi, nihoyat, xavfdan yiroq boʻlgan nomaʼlum va osoyishta bir oʻrmonga yetib kelishibdi. Shu yerda ular taʼqiblardan xoli boʻlib, ancha vaqt tinch-totuv umr oʻtkazishibdi.
Vaqt-soati kelib, yurtga boʻlgan sogʻinch ustun kelgach, yigit chol bilan qizni oʻzining qadrdon qishlogʻi — Margʻilonga olib kelibdi. U yerda katta bir hunarmandchilik ustaxonasi ochishibdi va rang-barang, koʻzni quvnatadigan shohilarni toʻqiy boshlashibdi. Qiz va chol uning yonida turib, bor mahoratini ishga solib koʻmaklashishibdi. Bu ajoyib hunarni oʻzlarining yaqin doʻstlari va qishloqdoshlariga ham gʻayrat bilan oʻrgatibdilar.
Shunday qilib, ularning qoʻllari bilan toʻqilgan ushbu fusunkor va jozibador mato butun dunyoga **"Margʻilon shohisi" (Margʻilon atlasi)** nomi bilan tanilibdi va dong taratibdi.
وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّ
|
| |
|
|
| MASTER | Date: Yakshanba, 10/03/14, 9:44:10 PM | Message # 2 |
Adminstrator
Group: ADMINISTRATOR
Messages: 7599
Status: | Марғилонлик йигит ва Ипак йўли сири
Қадим замонларда атрофи ям-яшил ўрмонлар ва адирлар билан ўралган Марғилон деган гўзал бир диёр бўлган экан. У ҳукмдорлару беклар назаридан йироқда жойлашгани учун, халқи узоқ вақт тинч-тотув ва фаровон ҳаёт кечирибди. Бироқ кунларнинг бирида Марғилонга ҳам хонлар йўл топиб келишибди ва маҳаллий халқни аёвсиз талай бошлашибди. Оғир меҳнат, зулм ва очлик азоблари жонидан ўтган бир мард йигит ўз юртига нажот ва бахт ахтариб, узоқ сафарга отланибди.
Йигит йўл юрибди, йўл юрса ҳам мўл юрибди, текис далаю баланд тоғларни ортда қолдирибди. Бир қалин тўқайзорга етганида, тўсатдан ваҳимали тасир-тусур ва шовқин эшитилибди. Яқинроқ бориб қараса, баҳайбат бир қоплон кекса бир чолни босиб олиб, бўғзига тишини ботирмоқчи бўлиб турганмиш. Йигит асло иккиланиб ўтирмай, ўзини қоплоннинг устига отибди. Ваҳший ҳайвон ўлжасини қўйиб, бор важоҳати билан йигитга ёпишибди. Икковлон узоқ ва аёвсиз олишибдилар. Охири йигит қулай фурсат топиб, ёнидаги ўткир пичоғини қоплоннинг биқинига санчибди. Маҳлуқ ўша заҳоти жон таслим қилибди.
Йигит ўз жароҳатларини ҳам унутиб, ҳушсиз ётган чолни ўзига келтиришга уринибди. Кекса мусофир жуда ҳолдан тойган бўлишига қарамай, нажоткорининг саволига жавобан заиф товушда алланарсалар дебди-да, ўнг қўли билан шарқ томонни кўрсатибди. Йигит чолнинг уй-жойи ўша томонда эканини фаҳмлабди. Сўнг бахтга қарши, шу атрофдан ўтиб кетаётган карвонга кўзи тушибди. Йигит уларни тўхтатиб, чолни туяга миндирибди, ўзи эса пиёда йўлда давом этибди.
Узоқ ва машаққатли йўлдан кейин улар улкан Хитой мамлакатига кириб боришибди. Чол бир шинам ҳовлини кўриши билан севинганидан ҳайқириб юборибди. Йигит бу ер қариянинг ватани эканини англаб, уни авайлаб туядан туширибди ва суяганча ҳовлига олиб кирибди. Ичкаридан бир гўзал қиз югуриб чиқиб, отасини қучоқлабди. Икковлон кўз ёшлари билан кўришиб бўлгач, қиз йигитга юзланиб, чин дилдан миннатдорчилик билдирибди:
— Сиз менинг отамни муқаррар ўлимдан қутқарибсиз, сиздан бир умр қарздормиз, катта раҳмат! — дебди.
Улар йигитни энг азиз меҳмондек кутиб олишибди. Кунларнинг бирида йигит қизга ўз мақсад-муддаосини, юртини зулмдан қутқариш ва бахт топиш учун йўлга чиққанини сўзлаб берибди. Шунда қиз унга қараб:
— Ўзимиз унчалик бадавлат эмасмиз, лекин мана шу уй-жойимизни сотсак ҳам сизга ёрдам берамиз. Сизга қимматбаҳо матолар олиб, карвонларга қўшиб юборамиз. Савдо қилиб, катта бойлик орттириб юртингизга қайтасиз, — дебди.
Бироқ мард йигит бунга рози бўлмабди:
— Мен отангизни мол-дунё ёки бойлик илинжида қутқарганим йўқ. Унга инсонийлик бурчим юзасидан ёрдам бердим. Таклифингиз учун раҳмат, лекин менга савдогарликни раво кўрманг, — дебди.
Қиз йигитнинг бу олижаноблигидан мамнун бўлиб, мулойимгина кулиб қўйибди:
— Кечиринг мени. Сиз ҳам биз каби ҳалол меҳнат билан яшайдиган инсон экансиз. Агар хоҳласангиз, мен сизга ушбу диёрнинг энг қадри баланд сирини — шоҳи (ипак) тўқиш ҳунарини ўргатаман, — дебди.
Қизнинг бу таклифи йигитга жуда маъқул тушибди. Зеро, у юртига қуруқ бойлик эмас, балки халқини боқадиган буюк бир ҳунарни олиб қайтажагини англаб етган экан.
Чунки йигит туғилиб ўсган юртдагилар ҳали шоҳи тўқишни ҳам, шойи ипи қандай олинишини ҳам билишмас экан. Қиз дарҳол уйдан кичкина халта олиб чиқиб, ичидаги миттигина уруғларни йигитга кўрсатибди:
— Мана шу уруғлар иссиқда жонланиб, қуртга айланади. Кейин эса ўша қуртлар бизга энг нафис ипакларни туҳфа этади, — дебди.
Қиз уруғларни парваришлаб, жонли қуртчаларга айлантирибди ва уларни кенг саватларга жойлабди. Сўнгра янги узилган тут баргларини майдалаб, қуртларга едира бошлабди. Мўъжизавий жонзотлар баргларни катта иштаҳа билан еб, кун сайин тез ўса бошлабди. Чол, йигит ва қиз уларга барг ташишга аранг улгуришибди. Ниҳоят, қуртлар тўйиб, ўзларидан енгил ва майин ипак толалари чиқара бошлабдилар ва ўша толалар ичига бутунлай чўлғаниб, пилла ҳосил қилибдилар. Қиз етилган пиллаларни қайноқ сувда чувиб, узун ипак ипларга айлантирибди-да, уларни тўқув дастгоҳига тортибди. Йигит бу ажойиб юмушни катта ҳавас ва иштиёқ билан ўргана бошлабди. Тинимсиз меҳнат ортидан икки йил деганда у тенгсиз бир тўқувчи устадай етишиб чиқибди.
Ўша даврларда Хитой подшоҳи ипак қурти боқиш сирини ва шоҳи тўқиш ҳунарини мамлакатдан ташқарига чиқаришни қатъиян ман этган, бу ҳақда қаттиқ буйруқ берган экан. У шоҳи кийимларни фақат ўзи ва сарой аъёнларигина кийишини хоҳларди. Мусофир йигитнинг моҳир ва тенгсиз шоҳи тўқувчи бўлиб етишганини эшитган шоҳ, уни дарҳол ҳузурига чақиртирибди. Йигит саройга келгач, шоҳ унга бошдан-оёқ синчковлик билан разм солибди ва шундай шарт қўйибди:
— Сенга уч кун муддат! Шу вақт ичида Хитойда ҳеч ким тўқий олмайдиган, кўрган кўзни қамаштирадиган антиқа шоҳи тўқийсан. Агар уддасидан чиқолмасанг, каллангни танангдан жудо қиламан! — дебди.
Йигитнинг боши қотиб, уйига ғоят ғамгин ва хомуш қайтибди. Уни бу аҳволда кўрган қиз ҳайрон бўлиб:
— Сизга нима бўлди? Нега бунчалик хафасиз? — деб сўрабди.
Йигит шоҳнинг қўйган бешафқат шартини қизга батафсил гапириб берибди.
— Асло қайғурманг, — деб унга тасалли берибди доно қиз. — Инсон ҳар қандай вазиятда ҳам ботир ва дадил бўлиши, бошига оғир мушкулот тушганда ўзини йўқотиб қўймаслиги керак. Келинг, иккаламиз енг шимариб, биргаликда ишга киришамиз.
Оўша пайтларда Хитойда шоҳилар фақат бир хил — оқ жундан (оқ ипакдан) тўқилар экан. Йигитнинг хаёлига тўсатдан она юрти — Марғилон ўрмонларида учрайдиган фусункор қирғовулларнинг товланувчи патларидек ранг-баранг шоҳи тўқиш фикри келибди. У ўз қишлоғидаги одамларнинг турли дарахт гуллари, илдизлари ва мева пўчоқларидан қандай қилиб табиий ранглар олишини эслабди ва ўшандай ажойиб бўёқлар тайёрлабди. Сўнгра тайёрланган ёрқин рангларни оқ ипак толаларига сингдирибди. Шоҳи мато тўқиб бўлингач, унинг юзига тухум сариғини суртиб, махсус тўқмоқ билан обдан кудинг урган (силлиқлаган) экан, мато қуёшда жилоланиб, камалакдек ярқираб кетибди.
Шоҳ йигит олиб келган бетакрор шоҳини кўриб, ҳайратдан лол бўлибди. Ҳаяжонини яширолмай, бармоғини баланд кўтариб: "Хо!" деб юборибди. Бу ўша тилда "Аъло, олийжаноб" дегани экан.
— Сен энди менинг саройимда бош тўқувчи бўлиб хизмат қиласан, — дебди шоҳ мақтаниб. — Сенга жуда катта ҳақ, олтин-кумушлар тўлайман.
Бироқ мард йигит бу таклифга ҳам кўнмабди:
— Шоҳим, мен ўз ватанимга қайтишим керак. Агар сизга шоҳи керак бўлса, истаганингизча олиб қолинг. Аммо мен сарой учун эмас, ўз халқим учун хизмат қиламан, — дебди.
— Агар айтганимга кўнмасанг, сенга бу сирни ва ҳунарни ўргатган устадорингни ҳам, униг қизни ҳам қатл эттираман! — деб пўписа қилибди шоҳ.
Йигит вазият оғирлигини сезиб, "Яна қайтиб келаман" деган баҳона билан шоҳдан уч кунлик муҳлат олибди ва уйига қайтибди. Чол билан қиз бўлиб ўтган воқеани эшитгач, чуқур ўй-хаёлга толишибди. Ярим кечаси, ҳамма чуқур уйқуда бўлганида, чол, қиз ва йигит — учовлон яширинча шаҳардан чиқиб қочишибди. Улар йўл юрибди, йўл юрса ҳам мўл юрибди, ниҳоят, хавфдан йироқ бўлган номаълум ва осойишта бир ўрмонга етиб келишибди. Шу ерда улар таъқиблардан холи бўлиб, анча вақт тинч-тотув умр ўтказишибди.
Вақт-соати келиб, юртга бўлган соғинч устун келгач, йигит чол билан қизни ўзининг қадрдон қишлоғи — Марғилонга олиб келибди. У ерда катта бир ҳунармандчилик устахонаси очишибди ва ранг-баранг, кўзни қувнатадиган шоҳиларни тўқий бошлашибди. Қиз ва чол унинг ёнида туриб, бор маҳоратини ишга солиб кўмаклашишибди. Бу ажойиб ҳунарни ўзларининг яқин дўстлари ва қишлоқдошларига ҳам ғайрат билан ўргатибдилар.
Шундай қилиб, уларнинг қўллари билан тўқилган ушбу фусункор ва жозибадор мато бутун дунёга **"Марғилон шоҳиси" (Марғилон атласи)** номи билан танилибди ва донг таратибди.
وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّ
|
| |
|
|
| CryGirl | Date: Dushanba, 10/03/15, 10:40:38 PM | Message # 3 |
 Peshqadam
Group: Ishonchli
Messages: 4030
Status: | ФАРОТСАТСИЗ ЭШАК
(Узбек халк эртаги)
Бир эшак бор экан. У узини жуда аклли деб билар экан. Кунлардан бир кун у бир бокка кирибди. Караса, дарахтларда мевалар, полизда ковун-тарвузу ковоклар пишиб ётган эмиш.
Эшак дарахтлардаги меваларга, полиздаги ковокларга караб, диккат булибди. Шалпанг кулокларини кимирлатиб:
-Табиат-ку хамма нарсани билиб яратган-а, лекин куп нарсалар борки, уларни бошкачарок килиб яратиш керак эди-да, - дебди.
Дарахт шохида утирган чумчук эшакдан:
-Кани, айт-чи, сенга буларнинг нимаси ёкмади? – деб сурабди.
- Курмайсанми? – дебди эшак, олма ва ковокларга имо килиб. – Шундай катта дарахтнинг солган мевасини кара, боланинг муштумидан хам кичкина. Энди анави ковокларни кур, калламдай келади, нозик палакларга илиниб турибди…
-Хамма хикмат шунда-да, - дебди чумчук.
- Бунда хикмат нима килади? – дебди эшак. – Олмалар ковокдек, ковоклар олмадек булса, тузук буларди.
Шундай деб, эшак олма дарахтига сурканган экан, бита олма узилиб «так» этиб бошига тушибди.
Шунда эшак дебди: - Вой бошим ёрилаёзди!...
Чумчук кулиб:
- Яхшиямки, олма ковокдек эмас, булмаса миянгни катигини чикариб юборарди, - дебди.
- Рост айтдинг огайни! – дебди эшак ва олма дарахти тагидан нари кетибди.
|
| |
|
|
| MASTER | Date: Juma, 10/03/26, 10:26:26 PM | Message # 4 |
Adminstrator
Group: ADMINISTRATOR
Messages: 7599
Status: | Луқмони ҳаким ривоятлари
Луқмони Ҳаким дунёга донғи кетган табиб бўлган экан.У одамларнинг дил-дилини, гиёҳларнинг, жамики ҳайвон,жонли-жонсиз мавжудотларнинг тилини ҳам билар экан. Улар хасталанса, дардга чалинса,даволар экан.Кунлардан бир куни бир кишининг кўзи қаттиқ оғриб қолибди.У кўзини жуда кўп табибларга кўрсатибди,даво топа олмабди,олиму уламоларга боқтирибди,шифоланмабди.Охири излаб-излаб,узоқ бир ўлкада яшовчи Луқмони Ҳаким ҳақида дарак топиб,унинг олдига борибди. Луқмони Ҳаким кўзи оғриган кишининг уёқғ-буёғи кўрган бўлибди-да оёғига хина қўйишни маслаҳат берибди.Шунда бемор табибга қараб: -Эй улуғ Ҳаким, бу нима деганинг,ё мен билан ҳазиллашаяпсанми?Ахир ,менинг оёғим оғригани йўқ-ку , унга хина қўйсам.Кўзим оғриябди ,кўз қаёқда-ю оёқ қаёқда? – деб хафа бўлибди.Шунда Луқмони Ҳаким беморга шундай дебди . – Тўғри айтасан ,мен ҳам сенинг қаеринг касаллиигини кўриб, билиб турибман.Сенинг кўзинг оғриган,бизнинг фаҳму фаросатимизга кўра ,кўзнинг бир томири оёқнинг остида жойлашган.Сенинг ўша жойинг шамоллаган.Шунга хина қўйсанг,зора кўзинг тузалиб ,асли ҳолига қайтса.Кўзи оғриган киши Луқмони Ҳаким айтгандай қилиб оёғининг тагига хина қўйган экан икки-уч кун ўтмасдан,кўзи тузалиб,ҳеч нарса кўрмагандай бўлиб кетибди.
وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّ
|
| |
|
|
| MASTER | Date: Yakshanba, 10/03/28, 1:32:09 PM | Message # 5 |
Adminstrator
Group: ADMINISTRATOR
Messages: 7599
Status: | Сукутнинг Хосияти
Ҳикоя қилишларича, ўз даврининг машҳур ҳакими,хамма даврларнинг ҳам доно табиби бўлмиш Луқмони Ҳаким кунлардан бир куни Довуднинг олдига борибди.Довуд одатдагидек ,зирҳли кийимлар тайёрлаш,яъни темир –терсаклар орасида ишлаб ўлтурган экан. Луқмони Ҳаким дунёга келганидан буён темирчихонага кирмаган,бундай кийимларнинг тайёрланишини кўрмаган экан.Шу боисдан бундай зирҳли кийимлар қандай кийимлар эканлигини,уни кимлар кийишини сўрамоқчи бўлибди.Аммо устози:«Аввал ўйла ,кейин сўйла»,«Сабр қил – сабрнинг таги олтин», - деб ўргатган экан.Шунга амал қилибди. Кийимнинг тайёр бўлишини кутиб турибди,Ҳазрати Довуд кийимни тайёрлаб,кийиб олибди-да шодланиб Луқмони Ҳакимга шундай дебди : - Луқмони Ҳаким, мана кўрдингизми ,мен совуқ темирдан қандай иссиқ кийим тайёрладим.Буни кийиб,бемалол жанга кириб,босқинчи душманнинг додини бериш мумкин.Бу гапни эшитган Луқмони Ҳаким :«Сукут қандай буюк ақллиликдир.Устозимнинг айтганини қилиб ,сукут сақладим-да қўпол хатодан сақландим»,- дебди ичида.
وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّ
|
| |
|
|
| BAXOR | Date: Seshanba, 11/05/10, 6:20:01 PM | Message # 6 |
 Peshqadam
Group: Ishonchli
Messages: 4092
Status: | May ertagi.
Bor ekanda yoq ekan.Bir podshoh bo’lgan ekan.U juda zolim bo’lib,halqni ko’p qiynar ekan.
Alpomish ,Farhodlarga zindonlari ko’p ekan.Har honada otasiz farzandlari ko’p ekan.
Dehqonu,ishchilarga soliqlari kop ekan,Yuragi qonga to’lgan odamlari kop ekan.Bir kun ular dardlari
Toshganidan toshibdi.Dardlarini shoh uchun aytishga borishibdi.
“Ey shoh ,bizga rahm qil,senga biz do’st bo’laylik.Zindoningni ozod qil,seni duo qilaylik.”
Lek podshoh g’azablanib,devlarini chorlabdi,ular isyonkor deya “Terrorchi” deb nomlabdi.
Devlarga farmon berib,o’ldirishga chorlabdi.Nogoh xalq boshi uzra olovlar yogilibdi.
Odamlar bo’pti hayron ,boraylik endi qayon?
Osmonlar lol qolibdi ,qiyomat dahshat bo’pti.Bulutlar yordam uchun yomgirlar yogdiribdi.
Devlar ham bo’sh kelmabdi,oq yogdirib tinmabdi.Xalq ne qilarin bilmay juda ojiz qolibdi.
Ne-ne yahshi insonlar shu erda jon beribdi.Qolganlarin uzun yo’l panohiga olibdi.
Ular yo’l yurishibdi,ular mol yurishibdi.Xorib,charchab bir katta “Teshik Tosh” ga etishibdi.
Lekin Tosh orqasida yana devlar bor edi.Onalar yalinibdi “Bizda qurol yo’q bolam.Kel bizlarni
o’ldirma,bizda gunoh yo’q bolam.Lek devlar unamabdi.Onayu bolalarni yamlamayin yutibdi.
Qolganlarin bir daryo panohiga olibdi.Daryoga rahmat aytib,ALLOHga tasbeh aytib,yana yol olishibdi.
Ular borib bir katta “qir adir” ga etishibdi.
Qirg’iz adir so’z debdi “Sizga menda hatar yo’q,keling mening bagrimga,bildim sizda gunoh yo’q”.
Ular havfdan holi bo’lib,22 kun yashabdi.Zolim podsho habar topib,yana xujum boshlabdi.
Qirg’iz adir ularni singlisiga yollabdi.Singil adir ularni panohiga olibdi.
55 kun ular bilan do’stlashib ham qolibdi.Lekin podsho bunga hech chidayolmay qolibdi.
Singil adir “Dunyo” dan yordam so’rab boribdi.Dostlariga boshpana berishlarin so’rabdi.
Ular “OON” nomli oppoq kabutar uchiribdi.Ularga “RUMIN” degan bir polvon peshvoz kepti.
Odamlarga yordamga “Humo “ qushi kelibdi.Qanotiga hammani o’tirgizib olibdi.Baland osmonlar uzra
Podshohni zulmidan olib qochib ketibdi va Ruminga etibdi.Ular kelib qollarin duoga ochishibdi.
“Parvardigor yahshisan,mehribonsan,azizsan.Bizga ko’p yordam berding,mehru muhabbat berding.Zolim shohga insof ber,xalqimizga najot ber.Erkaklar xor bo’lmasin,ayoli zor bo’lmasin.Bolalar yiglamasin,onalar qiylanmasin.Dunyo nurlarga to’lsin,olamga rahmat kelsin!”
Shuning bilan hozircha ertakni to’htatamiz.Odamlar dam olishsin,siz ham uhlab olasiz,quyosh chikib,tong otsa,unda charchab qolasiz…
|
| |
|
|
| BAXOR | Date: Chorshanba, 11/05/11, 2:56:43 PM | Message # 7 |
|
Peshqadam
Group: Ishonchli
Messages: 4092
Status: | May ertagi .(Davomi).
Vaqt o’tdi ,o‘tdi kunlar,haftalar bo’ldi oylar.Tasbeh aytib poklandi Rumindagi odamlar.
Bir birini qolladi,shukir qilib o’yladi: “Bizga ko’p yordam bo’ldi ,yahshilik hamroh bo’ldi.
Keling biz yahshilikni shior qilib olaylik,dunyoga yahshilikni ekib,hosil olaylik.
Xalqiga sabr so’rab,shohga ham insof tilab,Yana yo’lga tushibdi, to’qqizga bo’linibdi.
Dunyoga yuzlanibdi.Ko’p do’stlar uchratibdi.Bilimlari oshibdi,umidlari jo’shibdi.
Shoh esa ko’p o’ylabdi,hiyla qilib to’ymabdi.Xalqini ko’zin bo’yab,bor burdini toptabdi.
Chetdagi xalqi esa bunga hech chidolmabdi.Xalqni qutqarish uchun choralarin o’ylabdi.
Ularni ishlarini yahshilar quvvatlabdi.Borgan sari ularni saflari kengayibdi.
Shoh ne qilarin bilmay,koppaklarin chorlabdi.”Qayda ko’rsez qopingiz,yo’llarini to’singiz!”
Yahshilar parvo qilmay,yana olg’a yuribdi,Podshohni itlari hurib,hurib qolibdi.
Bolalar, ular hozir katta yo’lga chiqdilar.Sizu bizga eng yahshi kelajakni bergaylar.
Keling jajji bolalar,gunohsiz chuchmomalar,biz ham duo qilaylik,ularga kuch tilaylik!
“Robbim o’zing Olimsan,har narsaga Qodirsan!Yomonlarni yo’q qilgin,Yahshilarni ko’p qilgin”.
Bizlar ular yo’liga binafshalar ekamiz,qo’limizdan ne kelsa,biz ham yordam beramiz!
Ular tezroq kelishsin zindonlarni buzishsin!Hech kimni dadajoni u erlarda qolmasin!”
Balli shirin bolalar pahlavon..,gul lolalar!Ertagimni hozircha shu erda to’htataman.
Siz uhlab orom oling,yo’qsa charchab qolasiz.Charchasez binafshani qanday qilib ekasiz?
|
| |
|
|
| OSIYO | Date: Yakshanba, 11/06/19, 11:48:54 PM | Message # 8 |
 Peshqadam
Group: Ishonchli
Messages: 7153
Status: | Dehqon
Bir dehqon qo‘sh haydab turgan ekan, podshoning qushbegisi ot minib katta yo‘ldan o‘tib qolibdi. Dehqonga ko‘zi tushib:
— Hormang! — debdi.
Dehqon eshitsa ham o‘zini eshitmaganga solib, «xo‘sh, jonivor!» deb ho‘kizlarini qaytarib, yerni hayday beribdi. Bek: «Qulog‘i karmi buning, nega indamaydi yoki bu chol meni pisand qilmayaptimi», deb o‘ylabdi va yana unga qattiqroq: «Hormang!» debdi. Dehqon boshini bir qimirlatib, yana ishini davom ettiraveribdi. Bek g‘azablanib jo‘nab ketibdi. Qo‘rg‘onga borib, xizmatkorlariga buyruq beribdi.
— Boringlar, o‘sha dehqonning qo‘lini orqasiga bog‘lab, shu yerga haydab kelinglar!
Girandalar dehqonni ushlab, qo‘lini orqasiga bog‘lab, bek qoshiga olib kelishibdi. Dehqon bekni ko‘rib:
— Assalomu alaykum, bor bo‘ling, bor bo‘ling, — debdi. Bek:
— Ey ahmoq chol, qo‘ling orqangga bog‘landi, oldimga kelding, endi o‘lishingni bilding. Dalada ikki marta «Hormang», desam ham «Bor bo‘ling», demading, — debdi.
Shunda dehqon:
— Taqsir, o‘sha vaqtda ekadigan yerimning obi-tobi joyida edi, bor bo‘ling, deyishga ham vaqtim yo‘q edi. Bir tobidan qochmasin, dedim. Endi oldingizga keldim, qancha «bor bo‘ling» kerak bo‘lsa, ola bering — debdi.
— Bir botmon yerdan qancha g‘alla olasan? — debdi bek. Dehqon:
— Taqsir, agar ikkita yaxshi ho‘kizim, bir xizmatkorim bo‘lsa, bir botmon yerdan ikki yuz botmon g‘alla olaman, — debdi.
Bek:
— Agar bir botmon yerdan ikki yuz botmon g‘alla olsang olganing, bo‘lmasa, boshing o‘limda, moling talovda, — debdi-da, bu so‘zni xatga yozib, muhr bostirib beribdi.
Ana endi dehqon bir botmon yerni mo‘ljallab, tizza bo‘yi qilib haydatibdi, tuprog‘ini almashtirib tobiga keltiribdi. Dehqon yerga oq jo‘xori ekibdi. Jo‘xorilar ikki quloq bo‘lganda orasiga lavlagi ham sepibdi. Lavlagi dum tortibdi, har bir lavlagi tagiga chelak-chelak go‘ng solibdi. Lavlagi barg chiqarganda, bitta qo‘ymay barglarini yulib olibdi. Jo‘xori ham yetilib shamol bo‘lsa, takalagi bir-biriga urilib shovillay boshlabdi. Lavlagining har bittasi ko‘zaday-ko‘zaday bo‘lib yetilibdi. Dehqonning hosili yetilib tayyor bo‘libdi. Bek va amaldorlari kelib:
— Qani, dehqon, bir botmon yerdan ikki yuz botmon hosil olganingni ko‘rsat-chi! — debdi.
Dehqon oq jo‘xorini yig‘ib, yanchib, o‘lchatib qarasa, yuz botmon chiqibdi. Shunda bek:
— Ikki yuz botmon hosil olaman degan eding-ku, qani qolgan yuz botmon hosil? — debdi.
Dehqon:
— Shoshmanglar, hozir ekinimning bolasini oldinglar, onasi hali yerda yotibdi, — debdi.
Bekning xizmatkorlari lavlagini yig‘ib olib qarashsa, har qaysisi ko‘zaday-ko‘zaday kelar emish. Ularni o‘lchashsa ikki yuz yigirma botmon chiqibdi. Bek dehqon o‘z mo‘ljalidan ziyoda hosil olganini ko‘rib, alamiga chidolmay, g‘azablanib:
— Sen shuncha hosilni nima qilasan, bu hosil beklikka kerak, — debdi va xizmatkorlariga:
— Bu hosilning uchdan biri qoldirilib, qolgani qo‘rg‘onga olib ketilsin! — deb buyuribdi.
U otini minib, qo‘rg‘on tomonga qarab jo‘nabdi. Dehqon mo‘l hosil olish yo‘lini bilsa ham, o‘z mehnatining natijasidan mahrum bo‘lib qola beribdi.
|
| |
|
|
| OSIYO | Date: Yakshanba, 11/06/19, 11:55:46 PM | Message # 9 |
|
Peshqadam
Group: Ishonchli
Messages: 7153
Status: | Dunyoda nima lazzatli?
Husayn mirzoning qirq vaziri bor ekan. Qirqinchisi Alisher Navoiy ekan. Bir kam qirq vazir Navoiyni Husayn mirzoga yomonlay beribdi. Husayn mirzo Alisherni vazirlikdan bo‘shatibdi.
Bir kuni Husayn mirzo bir kam qirq vazirdan:
— Dunyoda nima lazzatli? — deb so‘rabdi. Vazirlar bilgan va boshlariga kelgan hamma sirlarni aytibdilar.
Husayn mirzo:
— Yo‘q, topolmadingiz! Ertalabgacha topib bermasangiz hammangiz joningizdan umidingizni uzing! — debdi.
Vazirlar o‘zaro maslahat qilishibdi.
— Buni Alisher biladi, — debdi vazirlardan biri. Uni Navoiyga yuboribdilar. Vazir Navoiyning oldiga kelib:
— Husayn mirzo bizga: «Dunyoda nima lazzatli, shuni topinglar!» deb buyurdi, biz topa olmadik. Aytib bermasangiz bo‘lmaydi, — debdi.
— Qaysi ovqatni och qolib yesangiz, o‘sha lazzatli deng, — debdi Navoiy.
Vazirlardan Husayi mirzo so‘raganida ular shunday debdilar.
Husayn mirzo aytibdi:
— Buni siz topmagansiz, to‘g‘risini ayting, kim aytib berdi?
Vazirlar:
— Taqsir, o‘zimiz topdik, — debdilar.
Husayn mirzo hammalarini bir uyga qamab:
— Kimki to‘g‘risini aytmasa, shu uydan birma-bir chaqirib, boshini olaveraman! — debdi.
Shunda vazirlar turib:
— Biz Alisherdan so‘radik, — debdilar. Husayn mirzo aytibdi:
— O‘zingiz uni menga yomonlab haydatib yuborib, yana nega undan maslahat so‘raysizlar? Demak, usiz sizlarning miyangiz ishlamas ekan-da! — debdi va Navoiyni chaqirtirib, yana vazirlikka tayinlabdi.
|
| |
|
|
| OSIYO | Date: Payshanba, 11/06/23, 1:58:10 AM | Message # 10 |
|
Peshqadam
Group: Ishonchli
Messages: 7153
Status: | Axmoq podshoning dono xotini
Bir xotinini Podsho qo‘yib yuborgan ekan. Kunlardan bir kuni podsho o‘zini tanitmay shu xotinining uyiga kirib boribdi.
— Tangri mehmon oling, — debdi. Xotin eshikni ochib:
— Tangri mehmonga eshigimiz ochiq, — deb podshoni kutib olibdi. Podsho xotindan:
— Bu uyda yolg‘iz yashaysizmi? — deb so‘rabdi. Xotin:
— Yolg‘iz emasman, erim o‘tinga ketgan, kelib qolar, — debdi.
Shunda podsho:
— Shunday go‘zal ayol o‘tinchiga xotin bo‘lib yashaysizmi, topilmadimi bir boyroq odam? — debdi.
— Boyroqni boshimga uraymi, podshoning ham xotini bo‘lib ko‘rganman, ming podshodan bir qul, ming oltindan bir pul yaxshi, — debdi xotin. Podsho taajjublanib yana so‘rabdi:
— Nima, podshoning xotini bo‘lish yomonmi?
— Agar podshoning xotini bo‘lsang qirq kunda bir kulasanu, kunda ming o‘lib tirilasan, erimga o‘xshagan g‘ariblar esa xotinlarini kunda ming kuldirib, oyogingga tikon kirsa tili bilan sug‘irib olishga ham rozi bo‘ladi, — debdi xotin.
Podsho: «Xotinim mendan ayrilganidan xursand ekan», deb o‘tinchi kelmasdanoq chiqib ketibdi.
Shunday qilib podsho ertasi kuni bir xotini bilan qolib, boshqa xotinlarini mol-dunyosi bilan ayirib yuboribdi. Uning ertasiga esa elatga jar urdiribdi: «Kimda-kim ikki xotinli bo‘lsa, bir xotini bilan qolib, ikkinchisini rozi qilib ayirib yuborsin, farmon bajarilmasa, moli podsholik, boshi qazolik!»
Bu farmonni eshitgan boylar, vaziru vuzarolar, mulla-eshonlar, savdogarlar va boyvachchalar, qo‘yingki, kim ikki xotinli bo‘lsa birisini qozi-kalonlar ishtirokida taloq qilib, sevgan xotinlari bilan qolibdi.
|
| |
|
|
| OSIYO | Date: Payshanba, 11/06/23, 1:59:04 AM | Message # 11 |
|
Peshqadam
Group: Ishonchli
Messages: 7153
Status: | Ibn Sino va tarbiya
Yigit bilan qiz turmush qurishibdi. Oradan to‘qqiz oy, to‘qqiz kun, to‘qqiz soatu to‘qqiz daqiqa o‘tgach, farzand ko‘rishibdi.
— Bolamizni qanday tarbiya, qilamiz? — debdi ona.
— Uni shunday tarbiya qilaylikki, katta bo‘lganda el-yurtga foydasi tegadigan bo‘lsin, — debdi ota. Xotini:
— To‘g‘ri aytasiz, men ham shuni o‘ylab turgan edim. Yaxshisi, ustoz Ibn Sinodan so‘rab ko‘raylik-chi, u kishi nima derkin, — debdi.
Bu gap eriga ham ma’qul tushibdi. Er-xotin bolani ko‘tarib, Ibn Sinonikiga kelishibdi. U bir kichik tor kulbada yashar, shunday bo‘lsa-da, dong‘i olamga ketgan ekan.
Ibn Sino ularni yaxshi kutib olibdi, nima ish bilan kelganliklarini so‘rabdi.
— Bolamizning tarbiyasi haqida bizga maslahat bersangiz. Toki katta bo‘lgach, el-yurtga foydasi tegadigan kishi bo‘lsa? — debdi eri.
— Qachon tug‘ildi? — deb so‘rabdi Ibn Sino.
— Erta bilan tug‘ildi, — deb erining o‘rniga xotini javob beribdi.
— Ey bolalarim, — debdi Ibn Sino, — bola erta tongda tug‘ilgan ekan, hozir choshgoh bo‘ldi, kechikibsizlar. Bola tug‘ilishi bilan uning tarbiyasi haqida qayg‘urish kerak edi.
|
| |
|
|
| OSIYO | Date: Shanba, 11/07/02, 10:24:47 AM | Message # 12 |
|
Peshqadam
Group: Ishonchli
Messages: 7153
Status: | Olmani o'rniga qo'yilgan shart
 Olmani o'rniga qo'yilgan shart
Bir kuni bir yigit yo'lda ketayotsa, oldiga bir olma "to'p" etib kelib tushibdi. Yigit uyoq-buyoqqa qarab, olmaning egasini ko'rmabdi. Shunda u qirmizi olmani olib, oqib turgan suvga yuvibdi va bir tishlabdi. Bir payt oldidan bir barvasta kishi chiqib:
- Hoy yigit, sen nega mendan so'ramasdan mening olmamni o'g'irlab yemoqdasan? - deb doq uribdi.
- Yo'q, amaki, kechirasiz, men olmangizni o'g'irlaganim yo'q, olma oyog'im ostiga kelib tushgan edi, olib yeyapman,-debti yigit.
Lekin u kishi juda qaysar ekan, "yo'q, o'g'irlading", deb turib olibdi.
- Ho'p, mayli, o'g'irlagan bo'lay, bu gunohimni nima qilsam kechirasiz? - deb so'rashga majbur bo'libdi yigit oxiri.
-Bu gunohingni yuvish uchun mening qizimga uylanasan, - debdi u odam.
- Mayli, uylanaman, - debdi yigit.
- Lekin, bilib qo'y, qizimning ikki oyog'i shol, ikki qo'li shol, ikki ko'zi ko'r - debdi u kishi.
- Yigit so'zi bitta, - debdi yigit, - nima bo'lsa ham qizingizga
uylanaman. Shunday qilib yigit bu kishining qiziga uylanibdi. Go'shangada ko'rsa-ki, oy desa og'zi bor, ko'zlari cho'lpon, lablari g'uncha, qoshlari kamron, yuzlari shirmonday, sochi sumbul, qo'llari ipakdek mayin, qaddi-basti kelishgan sarvqomat qiz ekan.
Yigit qaynotasining gaplaridan hayron bo'libdi. To'ydan keyin gaplashib o'tirishgach, bir kuni u yurak yutib: - Dada, nega o'shanda qizingizni ko'zi ko'r, qo'li shol, oyog'i cho'loq degan edingiz? - deb so'rabdi.
- Ko'zi ko'r deganimki, qizim hali voyaga yetib, sendan boshqa yigitni ko'rgan emas. Oyog'i shol deganim, ostona xatlab, ko'chaga chiqmagan, qo'li shol deganim, sendan boshqani qo'li qizimning qo'liga tegmagan, - deb javob beribti qaynota. Yigit qaynotasining bu lutfiga tasanno aytgan va yori bilan qo'sha qarigan ekan.
[color=purple]
|
| |
|
|
| OSIYO | Date: Seshanba, 11/07/05, 5:58:43 PM | Message # 13 |
|
Peshqadam
Group: Ishonchli
Messages: 7153
Status: |
Dunyoda nima lazzatli?
Husayn mirzoning qirq vaziri bor ekan. Qirqinchisi Alisher Navoiy ekan. Bir kam qirq vazir Navoiyni Husayn mirzoga yomonlay beribdi. Husayn mirzo Alisherni vazirlikdan bo‘shatibdi.
Bir kuni Husayn mirzo bir kam qirq vazirdan:
— Dunyoda nima lazzatli? — deb so‘rabdi. Vazirlar bilgan va boshlariga kelgan hamma sirlarni aytibdilar.
Husayn mirzo:
— Yo‘q, topolmadingiz! Ertalabgacha topib bermasangiz hammangiz joningizdan umidingizni uzing! — debdi.
Vazirlar o‘zaro maslahat qilishibdi.
— Buni Alisher biladi, — debdi vazirlardan biri. Uni Navoiyga yuboribdilar. Vazir Navoiyning oldiga kelib:
— Husayn mirzo bizga: «Dunyoda nima lazzatli, shuni topinglar!» deb buyurdi, biz topa olmadik. Aytib bermasangiz bo‘lmaydi, — debdi.
— Qaysi ovqatni och qolib yesangiz, o‘sha lazzatli deng, — debdi Navoiy.
Vazirlardan Husayi mirzo so‘raganida ular shunday debdilar.
Husayn mirzo aytibdi:
— Buni siz topmagansiz, to‘g‘risini ayting, kim aytib berdi?
Vazirlar:
— Taqsir, o‘zimiz topdik, — debdilar.
Husayn mirzo hammalarini bir uyga qamab:
— Kimki to‘g‘risini aytmasa, shu uydan birma-bir chaqirib, boshini olaveraman! — debdi.
Shunda vazirlar turib:
— Biz Alisherdan so‘radik, — debdilar. Husayn mirzo aytibdi:
— O‘zingiz uni menga yomonlab haydatib yuborib, yana nega undan maslahat so‘raysizlar? Demak, usiz sizlarning miyangiz ishlamas ekan-da! — debdi va Navoiyni chaqirtirib, yana vazirlikka tayinlabdi.
|
| |
|
|
| OSIYO | Date: Seshanba, 11/07/05, 6:09:10 PM | Message # 14 |
|
Peshqadam
Group: Ishonchli
Messages: 7153
Status: | Ilonshoh
Bir bor ekan, bir yo’q ekan, qadim zamonda bir chol bo’lgan ekan. Cholning bir-biridan go’zal uch qizi bo’lgan ekan. Chol bir kuni bozorga bormoqchi bo’libdi va qizlariga:
- Otajon, menga qip-qizil olma olib keling, - debti.
Chol bozorga borib, o’z ishlarini bitirgach, katta qiziga kavush, o’rtancha qiziga oyna olibdi.
Kenja qiziga esa axtarib-axtarib sirayam olma topa olmabti. Nihoyat olma qidirib charchagan chol bir yo’lovchidan:
- Birodar, butun bozorni axtarib olma topa olmadim, qayerdan topsam bo’larkan? – debti. Shunda yo’lovchi:
- E otajon, axtarib ovora ham bo’lmang, hamma olmalar Ionshohning qo’lida, -deb javob beribdi. Kenja qizini o’ksintirishni istamagan chol tog’lar orasida yashovchi Ilonshohning oldiga boribdi va :
- E Ilonshoh mening kenja qizim uchun bittagina qizil olma bergin,-debti.
- Mayli, - debti Ilonshoh, - men senga bitta qizil olma beraman, sen esa evaziga kichik qizingni menga xotinlikka berasan.
Chol bu shartga ko’nmabdi va uyiga borib, bo’lgan voqeani qizlariga aytibdi. Olma olib kelmagani uchun kichik qizi xafa bo’lmapti. Oradan bir qancha vaqt o’tib cholning kichik qiziga Ilonshohdan sovchi kelibdi. Lekin chol qizini ilonga berishga unamay, sovchilarga rad javobini beribdi. Sovchilar bir necha marta kelishib, quruq qaytishibdi. Shunda Ilonshoh shaharga keladigan suvni to’sib, xalqni tashnalikda qoldiribdi. Yosh bolalar, keksalar tashnalikdan halok bo’la boshlabdilar. Bu holni ko’rgan kenja qiz:
 - Otajon, peshonamda ilonga xotin bo’lish yozilgan ekan, mayli, men roziman, meni Ilonshoh huzuriga olib boring, - debti yig’lab.
Chol ham nailoj yig’lay-yig’lay qizini Ilonshoh huzuriga olib boribdi. Ilonshoh ularni hushnud qabul qilibdi va suv boshiga qilingan to’siqni oldirib tashlabdi. Qiz bilan Ilonshohning to’yi juda dabdabali o’tibdi.
To’ydan keyin Ilonshoh ko’rkam va pahlavon bir yigitga aylanibdi. Uni Qoratog’da yashovchi bir jodugar qasdan sehrlab ilonga
aylantirib qo’ygan, xamdashu cholning kenja qiziga uylansangina sehrdan halos bo’lasan, deb shart qo’ygan ekan.
Yigit shohning o’g’li
ekan. U kenja qizning opalarini ham o’z mulozimlaridan ikkita yaxshi yigitga uzatibdi va chol bilan birga qizlarni ham saroyga olib kelibdi. Hammalari umrlarining ohirigacha baxtli va farog’atli yashab, murod-maqsadlariga yetibdilar.
|
| |
|
|
| OSIYO | Date: Shanba, 11/07/09, 3:32:08 PM | Message # 15 |
|
Peshqadam
Group: Ishonchli
Messages: 7153
Status: | 
Bir bor ekan, botir yo’q ekan bir tegirmonchi bo’lgan ekan. Tegirmonchining ikkita o’g’li bor ekan. O’g’illarining kattasi dangasa, ishyoqmas ekan. Kichigi mehnatsevar, pishiq, odobli yigit ekan. Bir kuni tegirmonchi ikki o’g’lini yoniga chaqirib :
- O’g’illarim, men endi qarib qoldim, - debdi, - bir oyog’im to’rda bo’lsa bir oyog’im go’rda. Mendan sizlarga qoladigon mana shu hovli-yu tegirmon, xolos. Ikkalaring hamjihat bo’lib, ahil yashanglar. - Chol shu nasihatni qilgandan keyin bir necha kun o’tgach, vafot etibdi. O’g’illariga tegirmon bilan hovli meros qolibdi. Katta o’g’liga hovli tegibdi, kichigiga tegirmon tegibdi. Kichik o’g’il har kuni odamlarning bug’doylarini tortib, un qilib, uyga u-bu yegulik topib kelar ekan. Ammo akasi unga sira qarashmas ekan. Bir kuni ukasi, aka, keling, bir baxtimzni sinab ko’ramiz, debdi. Shunda akasi:
- Baxtimizni sinash uchun qishloqning boy qiziga uylanamiz, boy qiz ko’pgina sepi bilan kelib bizlarni ham boy qiladi, kel sen topgan pullaringni menga ber, pul yig’aylik, -debdi. Bunday puch gaplarga ukasi ko’nmabdi. O’rtada janjal ko’tarilibdi. Akasi ukasini uydan haydab chiqaribdi. Ukasi tegirmon toshini ham o’zi bilan olib, uydan chiqib ketibdi. Yo’l yuribdi, yo’l yursa ham mo’l yuribdi. Qorong’u tushganda bir eski uy yoniga yetib boribdi. Eski uyda tunagani qo’rqib, daraxtning tepasiga chiqib olibdi. Tegirmon toshini ham o’zi bilan daraxtga olib chiqib ketibdi. Yarim tunda daraxtda uxlab o’tirib, qo’lidan toshini tushirib yuboribdi va uyg’onib ketibdi. Uyg’onganida turli sharpalar qochib ketayotganini ko’ribdi-yu, pastga tushgani qo’rqib, o’tiraveribdi. Tong otgach pastga tushsa, tegirmon toshining tagida yotgan yarim qop oltin va atrofga sochilib yotgan qimmat baho taqinchoqlarni ko’ribti. Kechasi o’g’rilar o’g’irlangan narsalarni tashlab qochgan ekanlar. Yigit tosh bilan birga oltin va taqinchoqlarni ham yig’ishtirib, uyga bormoqchi bo’libdi. Ammo akasi bilan yana ko’ngilsiz gaplar bo’lishini o’ylab, boyliklarni ko’targanicha boshi oqqan tomonga ketibti.
Akasi bo’lsa, ukasini uydan quvlab chiqargach, qiyinchilik bilan kun ko’ra boshlabdi. Tez kunda yegulik narsa topa olmay, uyini sotibdi. Uyining puli ham tugab, u ko’chada qolibdi va kishilarning xizmatlarini qilishga majbur bo’libdi. O’tin terib, sotib kun ko’ribdi. Kunlar shu tarzda o’taveribdi. U avvalgidan ancha chaqqon bo’lib, qo’lidan ancha-muncha ish keladigan bo’lib qolibdi. Pul yig’ib, ukasini qidirib topishni maqsad qilibdi. Bir kuni u o’tin terib horib-tolib yurganda bir muhtasham saroy oldidan chiqib qolibdi. Darvozasini qoqib, suv so’rabdi. Ichkaridan 5-6 yoshlardagi bir qizcha chiqibdi. Qizcha ko’ziga issiq ko’rinibdi. Bu uy kimning uyi ekanligini so’rabdi. Qizcha odamlar dadasini ,,tegirmonchi” deb atashlarini aytibdi, dadamlar hozir ishdalar, debti. U tegirmonchi kelishini kutibdi. Tergan o’tinlarini ham shu hovliga olib kelibti. Bir vaqt tegirmonchi ishdan qaytib kelibdi. U o’zining ukasi ekan. Aka-uka bir-birlarini ko’rib, sevinganlaridan yig’lab yuboribdilar. Aka-uka bir-birlarini nihoyatda sog’ingan ekanlar. Ukasi akasini so’roqlagan paytda uni uyni sotib ketganini bilgan, topa olmay, nihoyatda xafa bo’lgan ekan. Aka-uka bir-birlaridan hol ahvol so’rabtilar, ukasi akasini uyga taklif qilibdi. Uka akasi ham ancha mehnatsevar odam bo’lib qolganini, mehnat bilan kun ko’rib ko’rayotganini anglabdi. Ikkalalari bir bo’lib, otalaridan qolgan hovlini qayta sotib olibdilar. Shu qishloqning odobli xonadoniga sovchi qo’yib, akasini ham uylantirib qo’yibdi. Akasi o’z qishlog’ida baxtli hayot kechiribti.
|
| |
|
|
