Hantavirus: Internetdagi vahima qanchalik asosli?
So‘nggi kunlarda internet va ijtimoiy tarmoqlarda hantavirus haqida ko‘plab xabarlar tarqalmoqda. Ayrim postlarda hatto “yangi pandemiya boshlanishi mumkin” degan vahimali gaplar ham uchramoqda. Xo‘sh, hantavirus aslida nima va u qanchalik xavfli?
Hantavirus nima?
Hantavirus infection — asosan kemiruvchilar orqali yuqadigan virusli kasallikdir. Bu virus yangi emas: u bir necha o‘n yillardan beri olimlarga ma’lum bo‘lib, dunyoning turli hududlarida uchrab turadi.
Virus odatda sichqon va boshqa mayda kemiruvchilarning siydigi, najasi yoki so‘lagi orqali tarqaladi. Inson ifloslangan changni nafas orqali yutib yuborganda kasallanishi mumkin.
Belgilari qanday?
Kasallik dastlab oddiy grippga o‘xshash belgilar bilan boshlanadi:
* isitma,
* mushak og‘rig‘i,
* bosh og‘rig‘i,
* holsizlik,
* ko‘ngil aynishi.
Og‘ir holatlarda esa nafas qisishi va o‘pka faoliyatining yomonlashuvi kuzatilishi mumkin. Shu sababli hantavirus ayrim bemorlarda xavfli kechadi.
Nega hozir yana ko‘p gapirilmoqda?
So‘nggi haftalarda kruiz kemasida aniqlangan bir nechta holat sabab virus yana jahon OAV e’tiboriga tushdi. Mutaxassislar ayrim holatlarda Janubiy Amerikada uchraydigan “Andes” turi odamdan odamga yuqishi ehtimolini ham o‘rganmoqda.
Biroq mutaxassislarning ta’kidlashicha, bu virus:
* COVID kabi tez tarqalmaydi;
* keng omma uchun hozircha yuqori xavf tug‘dirmaydi;
* asosan kemiruvchilar bilan bog‘liq muhitda uchraydi.
Vahimaga o‘rin bormi?
Hozircha “yangi pandemiya” haqida gapirishga asos yo‘q. World Health Organization ham umumiy xavf darajasini past deb baholamoqda.
Shunga qaramay, ehtiyot choralariga amal qilish muhim:
* sichqon ko‘p joylarni tozalaganda niqob va qo‘lqop ishlatish;
* eski yoki chang bosgan xonalarni avval shamollatish;
* uy va omborlarda kemiruvchilarni yo‘qotish.
Xulosa
Hantavirus — real va jiddiy kasallik, ammo hozircha global vahimaga sabab bo‘ladigan darajada emas. Internetdagi har bir xabarga ishonib ketish o‘rniga, rasmiy va ishonchli manbalarga tayanish muhimdir. Eng yaxshi himoya esa — oddiy gigiyena va ehtiyot choralariga amal qilishdir.
